โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดนิโครธาราม สังกัดกองพุทธศาสนศึกษา สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ตั้งอยู่ที่วัดนิโครธาราม เลขที่ ๑๑๘ บ้านต้นฮ่าง หมู่ที่ ๒ ตำบลป่าคา อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ๕๕๑๔๐

เนื่องจากผู้บริหารคณะสงฆ์ในเขตอำเภอท่าวังผาขณะนั้นประสบปัญหาวัดในเขตปกครองตามหมู่บ้านและชุมชนขาดพระภิกษุสามเณรอยู่ประจำ บางวัดไม่มีพระภิกษุสามเณรอยู่เลย สร้างความยากลำบากแก่พุทธศาสนิกชนที่ต้องการมีพระภิกษุสามเณรไว้ประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนาในวันและเทศกาลสำคัญๆ

ส่วนบุตรหลานในเขตหมู่บ้านใกล้เคียงต้องได้รับความลำบากจากการเดินทางไปบวชเรียนเพื่อศึกษาต่อในพื้นที่ต่างอำเภอซึ่งอยู่ห่างไกลบ้าน คณะสงฆ์โดยความร่วมมือของพระสังฆาธิการ เจ้าอาวาส และชาวบ้านจึงมีมติให้จัดตั้งโรงเรียนพระปริยัติธรรมขึ้น เพื่อเป็นการขยายโอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในการเรียนในพื้นที่ชนบท โดยเริ่มจากการแยกห้องเรียนจากโรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดราษฏร์บำรุง อำเภอทุ่งช้าง ในปีการศึกษา ๒๕๓๖

ต่อมาในปีการศึกษา ๒๕๓๗ จึงได้ขอรับใบอนุญาตจัดตั้งโรงเรียนพระปริยัติธรรมขึ้นอย่างเป็นทางการ ตามใบอนุญาตเลขที่ ๔๐/๒๕๓๗ ลงวันที่ ๑ กันยายน ๒๕๓๗ ด้วยวัตถุประสงค์เพื่อต้องการให้ลูกหลานเยาวชนในพื้นที่ที่ต้องการขยายโอกาสทางการศึกษาด้วยการบวชเรียนมีโรงเรียนโกล้บ้าน ชุมชนมีพระภิกษุสามเณรไว้เป็นที่พึ่งทางใจในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา วัดและคณะสงฆ์มีพระภิกษุสามเณรบวชเรียนเป็นศาสนทายาท สืบทอดอายุพระพุทธศาสนา คอยดูแลวัดวาอารามในเขตชุมชนหมู่บ้านในเขตพื้นที่ปกครองที่มีอยู่ทั้งหมด ๓๓ วัด ๑๑ สำนักสงฆ์

โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดนิโครธาราม เปิดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ ๑ ถึง ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ ๖ โดยในแต่ละปีจะมีเยาวชนแสดงความประสงค์สมัครบวชเรียนต่อในระดับต่างๆ ประมาณปีละ ๕๐ รูป รวมนักเรียนทั้งหมดประมาณ ๑๗๐ รูปในแต่ละปี

ในปีการศึกษา ๒๕๕๒ นี้ โรงเรียนมีนักเรียนทั้งหมด ๑๗๔ รูป บุคลากรครู ๑๔ รูป/คน เจ้าหน้าที่อื่นๆ ๓ คน